Tankopslag
Je tankvoorraad klopt pas als je WMS dit begrijpt
Een tank lijkt op papier misschien gewoon een opslaglocatie. In de praktijk werkt vloeibare bulk heel anders dan pallets, dozen of stuksvoorraad.
De inhoud van een tank verandert continu. Er wordt gelost, geladen, overgepompt, gemengd en aangevuld. Tegelijkertijd spelen gewicht, volume, temperatuur, dichtheid en batchinformatie een belangrijke rol.
Daarom is een standaard WMS niet automatisch geschikt voor tankopslag.
Een WMS voor vloeibare bulk moet niet alleen weten waar voorraad staat. Het systeem moet ook begrijpen wat er in de tank zit, hoeveel dat werkelijk is en wat er met die voorraad gebeurt.
In dit artikel kijken we naar de belangrijkste aandachtspunten voor goed voorraadbeheer bij vloeibare bulk.
Snelle Navigatie:
- Bulklogistiek werkt anders
- Meten is belangrijker dan tellen
- Een lege tank is niet altijd beschikbaar
- Batchbeheer wordt snel complex
- Reiniging en tankstatus horen bij de planning
- Ook fiscale voorraad kan een rol spelen
- Wat gebeurt er als je WMS tankopslag niet ondersteunt?
- Waar moet je op letten bij een WMS voor tankopslag?
- Conclusie
Medeoprichter en directeur van Adaption, expert in logistieke software en procesdigitalisering
Bulklogistiek werkt anders dan traditionele warehousing
In een regulier magazijn wordt voorraad vaak vastgelegd in pallets, dozen of afzonderlijke eenheden. Een pallet komt binnen, krijgt een locatie en wordt later verplaatst of uitgeleverd. Bij vloeibare bulk ligt dat anders.
Een tank kan bijvoorbeeld 50.000 liter bevatten. Vervolgens wordt 12.000 liter uitgeleverd en later 20.000 liter toegevoegd. De fysieke opslaglocatie verandert niet, maar de inhoud wel.
Daar komt bij dat voorraad niet altijd in één eenheid wordt bijgehouden. Sommige bedrijven werken met kilogrammen, andere met liters of tonnen. Soms zijn meerdere eenheden tegelijk nodig. Een tank is daardoor veel meer dan alleen een locatie in het magazijn. Het WMS moet rekening houden met actuele inhoud, maximale capaciteit, producteigenschappen, batches en verschillende voorraadbewegingen.
Meten is belangrijker dan tellen
Bij traditionele opslag is tellen vaak voldoende. Bij vloeibare bulk moet de voorraad meestal worden bepaald via een meting. Denk aan een weegbrug, flowmeter, tankmeting of andere meetapparatuur.
Die meetwaarden moeten aansluiten op de voorraad in het WMS. Het systeem moet bijvoorbeeld kunnen vastleggen hoeveel product daadwerkelijk is ontvangen en hoeveel er uiteindelijk wordt uitgeleverd.
Ook afwijkingen tussen de verwachte en gemeten hoeveelheid moeten zichtbaar zijn. Soms zijn bovendien berekeningen nodig. Bijvoorbeeld een omzetting van kilogrammen naar liters of een correctie op basis van dichtheid en temperatuur.
Daarnaast moet het systeem weten hoeveel capaciteit nog beschikbaar is in een tank. Zeker wanneer nieuwe ontvangsten al zijn gepland. Door meetapparatuur en het WMS goed met elkaar te verbinden, ontstaat een betrouwbaarder beeld van de werkelijke voorraad.
Een lege tank is niet altijd beschikbaar
Bij tankopslag zegt een lege tank nog niet genoeg. Een tank kan bijvoorbeeld nog gereinigd moeten worden. Of het volgende product mag niet zomaar na het vorige product worden opgeslagen. Dat speelt onder andere bij voedingsmiddelen, oliën en chemische producten. De voorgeschiedenis van de tank is daarom belangrijk.
Het WMS moet kunnen registreren welke producten eerder in de tank hebben gezeten en of reiniging of inspectie nodig is voordat de tank opnieuw gebruikt mag worden. Ook resthoeveelheden spelen hierin een rol. Na een uitlevering kan nog product achterblijven. Wanneer daarna een nieuwe batch wordt toegevoegd, verandert de samenstelling van de voorraad.
Die informatie moet goed worden geregistreerd, omdat dit direct invloed heeft op voorraadnauwkeurigheid en traceerbaarheid.
Batchbeheer wordt complex zodra producten samenkomen
Bij vloeibare bulk kunnen meerdere ontvangsten uiteindelijk in dezelfde tank terechtkomen. Daar begint batchbeheer ingewikkelder te worden. Stel dat een tank nog 10.000 kilogram van batch A bevat. Daarna wordt 25.000 kilogram van batch B toegevoegd. Vervolgens wordt vanuit die tank een deel uitgeleverd. Dan moet duidelijk blijven welke voorraad zich in de tank bevindt en welke ontvangsten daaraan ten grondslag liggen.
Dat wordt nog belangrijker wanneer producten worden gemengd, verwerkt of overgepompt naar andere tanks. Een geschikt WMS moet daarom niet alleen voorraad op productniveau registreren, maar ook de relatie tussen batches, ontvangsten, tanks en uitleveringen kunnen bewaren.
Voor levensmiddelen is traceerbaarheid bovendien wettelijk relevant. Europese regelgeving stelt eisen aan het kunnen herleiden van ontvangen en geleverde goederen. De software moet die keten dus goed ondersteunen.
Reiniging en tankstatus horen bij de planning
Voor een planner is het niet voldoende om alleen te zien of een tank vol of leeg is. Een tank kan bijvoorbeeld leeg zijn, maar tijdelijk niet beschikbaar. Dat kan komen door:
- reiniging;
- onderhoud;
- inspectie;
- productrestricties;
- certificering;
- blokkades.
Die status moet zichtbaar zijn in het WMS. Anders bestaat het risico dat een tank wordt gepland voor een product terwijl deze daar op dat moment niet voor geschikt is.
Voor bepaalde gevaarlijke vloeistoffen gelden daarnaast specifieke veiligheidsvoorschriften. PGS 31 bevat bijvoorbeeld richtlijnen voor de opslag van gevaarlijke vloeistoffen in tankinstallaties.
Een WMS vervangt die richtlijnen uiteraard niet, maar kan wel helpen om operationele voorwaarden en tankstatussen goed te bewaken.
Ook fiscale voorraad kan een rol spelen
Bij sommige vloeibare producten komt naast logistieke voorraad ook fiscale administratie kijken. Denk bijvoorbeeld aan alcoholhoudende producten of bepaalde minerale oliën.
Voor opslag onder schorsing van accijns gelden aanvullende regels en vergunningseisen. Dat betekent dat de fysieke voorraad en de administratieve voorraad goed op elkaar moeten aansluiten. Wanneer die informatie verspreid staat over verschillende systemen of spreadsheets, wordt controle steeds lastiger.
Een WMS kan daarom een belangrijke rol spelen in het vastleggen van goederenbewegingen en het beschikbaar maken van informatie voor andere systemen, bijvoorbeeld ERP of financiële software.
Wat gebeurt er als je WMS tankopslag niet goed ondersteunt?
Problemen ontstaan meestal niet direct bij de implementatie. Ze ontstaan wanneer de praktijk complexer wordt dan het systeem aankan.
Medewerkers gaan dan bijvoorbeeld meetwaarden handmatig overnemen. Resthoeveelheden worden bijgehouden in Excel. Batchinformatie staat ergens anders. Reinigingsstatussen worden apart bijgehouden.
Op dat moment ontstaat naast het WMS een tweede administratie. En juist daar neemt de kans op fouten toe.
Bij organisaties met meerdere tanks, veel voorraadbewegingen en aanvullende bewerkingen kan die complexiteit snel oplopen. Zeker wanneer producten ook worden gemengd, overgepompt, omgepakt of op andere manieren verwerkt.
Een WMS dat niet aansluit op de fysieke werkelijkheid van tankopslag zorgt daarom vaak alsnog voor extra handelingen, maatwerk of aanvullende systemen.
Waar moet je op letten bij een WMS voor tankopslag?
Een goede selectie begint niet bij de software. Die begint bij de eigen operatie. Breng eerst in kaart hoe vloeibare producten worden ontvangen, opgeslagen, verwerkt en uitgeleverd. Kijk vooral naar de momenten waarop hoeveelheid, samenstelling of status verandert.
Belangrijke vragen zijn bijvoorbeeld:
- Hoe bepalen we de daadwerkelijke hoeveelheid bij ontvangst?
- Werken we met gewicht, volume of beide?
- Kunnen meerdere batches in één tank terechtkomen?
- Hoe registreren we resthoeveelheden?
- Worden producten gemengd of overgepompt?
- Welke reinigingsregels gelden?
- Welke meetapparatuur moet gekoppeld worden?
- Welke informatie moeten we achteraf kunnen herleiden?
Juist deze situaties laten zien of een WMS echt geschikt is voor vloeibare bulk. Vraag tijdens een demonstratie daarom niet alleen naar standaard inbound en outbound.
Laat vooral zien wat er gebeurt als een tank deels wordt uitgeleverd en daarna wordt aangevuld met een nieuwe batch. Of hoe het systeem omgaat met mengen en overpompen. Dan wordt snel duidelijk of de software de werkelijkheid begrijpt.
Conclusie: Je voorraad klopt pas als je systeem de tank begrijpt
Voorraadbeheer bij vloeibare bulk draait om veel meer dan alleen locaties en aantallen. Gewicht, volume, batches, tankcapaciteit, resthoeveelheden, productcompatibiliteit en metingen bepalen samen hoe betrouwbaar je voorraadadministratie werkelijk is.
Een WMS voor tankopslag moet die complexiteit kunnen volgen. Vanaf het moment dat product binnenkomt tot het moment dat het wordt uitgeleverd of verder verwerkt.
Daarom is de belangrijkste vraag bij de selectie van WMS software niet of het systeem bulk ondersteunt. De echte vraag is:
Begrijpt het systeem wat er daadwerkelijk in jouw tanks gebeurt?
Pas dan kun je erop vertrouwen dat je tankvoorraad klopt.
Bronnen en achtergrond
- EUR-Lex, Verordening (EG) nr. 178/2002, artikel 18
Europese regelgeving rondom traceerbaarheid van levensmiddelen, diervoeders en grondstoffen.
https://eur-lex.europa.eu/legal-content/NL/TXT/?uri=CELEX:32002R0178 - NVWA, HACCP
Informatie over het beheersen van voedselveiligheidsrisico’s.
https://www.nvwa.nl/onderwerpen/haccp - Publicatiereeks Gevaarlijke Stoffen, PGS 31
Richtlijn voor de veilige opslag van gevaarlijke vloeistoffen in tankinstallaties.
https://publicatiereeksgevaarlijkestoffen.nl/publicaties/pgs31/ - Douane Nederland, accijnsgoederen opslaan
Informatie over accijnsgoederenplaatsen en opslag onder schorsing van accijns.
https://www.douane.nl/onderwerpen/accijns-en-verbruiksbelasting/accijnsgoederen-of-verbruiksbelastinggoederen-opslaan/ - EUR-Lex, Verordening (EG) nr. 852/2004
Europese regelgeving rondom levensmiddelenhygiëne.
https://eur-lex.europa.eu/legal-content/NL/TXT/?uri=CELEX:32004R0852 - ECHA, REACH Regulation
Achtergrondinformatie over Europese regelgeving voor chemische stoffen.
https://echa.europa.eu/regulations/reach/understanding-reach - Emerson, Tank Gauging
Achtergrondinformatie over geautomatiseerde tankmetingen en tankinhoud.
https://www.emerson.com/en-us/automation/measurement-instrumentation/tank-gauging-system