Tachograafplicht
Tachograafplicht vanaf 1 juli 2026: wat verandert er voor internationaal vervoer?
Vanaf 1 juli 2026 verandert de tachograafplicht voor een nieuwe groep voertuigen. De slimme tachograaf type 2 wordt dan ook verplicht voor lichte bedrijfsvoertuigen met een toegestane maximummassa van meer dan 2.500 kg, inclusief aanhangwagen of oplegger, wanneer deze voertuigen worden gebruikt voor internationaal goederenvervoer of cabotage.
Snelle Navigatie:
Nieuwe verplichting voor lichte bedrijfsvoertuigen
Voor veel transportbedrijven is tachograafregistratie al jaren onderdeel van de dagelijkse operatie. Maar voor bedrijven die met lichtere voertuigen rijden, zoals bestelbussen, lichte vrachtcombinaties of voertuigen met aanhanger, kan deze verplichting nieuw zijn. Juist daarom is het belangrijk om op tijd te controleren welke voertuigen, ritten en administratieve processen onder de nieuwe regels vallen.
De wijziging draait niet alleen om het installeren van een apparaat. De tachograafplicht raakt ook aan chauffeursinstructies, planning, ritadministratie, rij- en rusttijden, cabotage en controleerbare transportdossiers. Wie internationaal rijdt, moet straks niet alleen kunnen rijden, maar ook kunnen aantonen dat de rit correct is geregistreerd.
Waarom verandert de tachograafplicht?
De tachograaf registreert onder andere rijtijd, pauzes, rustperiodes, andere werkzaamheden en beschikbaarheid van chauffeurs. Het doel is dat controle-instanties kunnen nagaan of chauffeurs en vervoerders zich houden aan de Europese regels voor rij- en rusttijden. Die regels zijn bedoeld om vermoeidheid tegen te gaan, arbeidsomstandigheden te verbeteren, verkeersveiligheid te vergroten en eerlijke concurrentie in het wegvervoer te ondersteunen.
Tot nu toe lag de tachograafplicht vooral bij zwaardere voertuigen boven 3,5 ton. Vanaf 1 juli 2026 komt daar een nieuwe categorie bij: lichte bedrijfsvoertuigen tussen 2,5 en 3,5 ton die worden ingezet voor internationaal goederenvervoer of cabotage. De European Labour Authority noemt daarbij specifiek lichte bedrijfsvoertuigen van meer dan 2,5 ton tot en met 3,5 ton in internationaal goederenvervoer of cabotage voor rekening van derden.
De reden hiervoor is duidelijk. Lichte voertuigen worden steeds vaker ingezet voor grensoverschrijdend vervoer. Zonder tachograaf is het lastiger om te controleren of chauffeurs zich aan dezelfde rij- en rusttijden houden als chauffeurs in zwaardere voertuigen. Met de uitbreiding van de tachograafplicht wordt dit verschil kleiner.
Voor welke voertuigen geldt de nieuwe verplichting?
Vanaf 1 juli 2026 geldt de verplichting voor bedrijfsvoertuigen:
- met een toegestane maximummassa van meer dan 2.500 kg, inclusief aanhangwagen of oplegger;
- waarmee je in het buitenland goederen vervoert;
- of die je gebruikt voor cabotagevervoer;
- tenzij een vrijstelling van toepassing is.
De toegestane maximummassa, vaak afgekort als TMM, vind je op het kentekenbewijs. Het gaat dus niet alleen om het leeggewicht van het voertuig, maar om het eigen gewicht plus het maximale laadvermogen. Bij een combinatie telt ook de aanhangwagen of oplegger mee.
Voor voertuigen boven de 3,5 ton bestond de tachograafplicht al langer. Voor die groep ging het de afgelopen jaren vooral om de overstap naar de slimme tachograaf type 2. Voor lichte bedrijfsvoertuigen tussen 2,5 en 3,5 ton is 1 juli 2026 de belangrijkste nieuwe datum.
Belangrijk is dat niet elk voertuig boven 2.500 kg automatisch onder de verplichting valt. Het hangt af van het type vervoer, de inzet van het voertuig en eventuele vrijstellingen. Rijksoverheid noemt bijvoorbeeld vrijstellingen voor niet-commercieel vervoer, bepaalde voertuigen voor het vervoeren van apparatuur door professionals en voertuigen tussen 2.501 en 3.500 kg die alleen voor de onderneming of bestuurder worden gebruikt, wanneer het vervoeren van producten niet het hoofddoel is.
Wat is de slimme tachograaf type 2?
De slimme tachograaf type 2 is de nieuwste generatie tachograaf. Deze registreert de activiteiten van de chauffeur en legt op bepaalde momenten ook locatiegegevens vast via satelliettechnologie. De tachograaf kan onder andere registreren wanneer een voertuig rijdt, wanneer de chauffeur pauze houdt, wanneer er rusttijd is en wanneer er andere werkzaamheden worden uitgevoerd.
Een belangrijk verschil met oudere tachografen is dat de slimme tachograaf type 2 beter aansluit op internationale controle en handhaving. Het systeem registreert bijvoorbeeld automatisch grenspassages. Dat is relevant bij internationaal vervoer, omdat het duidelijker maakt wanneer een voertuig zich in welk land heeft bevonden.
Dedicated Short Range Communication
Daarnaast beschikt de slimme tachograaf over DSRC, Dedicated Short Range Communication. Daarmee kunnen controle-instanties bepaalde gegevens op afstand uitlezen, zonder dat het voertuig direct hoeft te worden stilgezet. ILT noemt onder meer kenteken, tachograafstatus, gebruiksstatus van de bestuurderskaart, actuele rijsnelheid, kalibratiegegevens en informatie over kaartgebruik als voorbeelden van gegevens die via DSRC kunnen worden uitgelezen.
Dat betekent niet dat inspectiediensten automatisch het volledige rijdossier op afstand bekijken. Rusttijden en persoonsgegevens worden volgens ILT vanwege privacywetgeving niet op afstand uitgelezen. De slimme tachograaf maakt controles dus gerichter, maar vervangt geen normale controleprocedure. Wanneer de data afwijkingen toont, kan dat wel aanleiding zijn om een voertuig alsnog gericht te controleren.
Wat moet je bij controle kunnen aantonen?
De tachograafplicht gaat verder dan alleen de aanwezigheid van een apparaat in het voertuig. Je moet als organisatie ook zorgen dat de tachograaf correct wordt gebruikt, dat de juiste kaarten aanwezig zijn en dat de gegevens beschikbaar zijn wanneer daar bij een controle om wordt gevraagd. De chauffeur moet zijn bestuurderskaart gebruiken voordat hij begint met rijden. Die persoonlijke kaart registreert de activiteiten van de chauffeur. Volgens de Europese Commissie moet de bestuurderskaart de rijactiviteiten van de chauffeur minimaal 56 dagen opslaan, zodat inspectieautoriteiten de informatie kunnen terugvinden.
In de praktijk betekent dit dat de chauffeur bij een controle gegevens van de huidige dag en de voorafgaande 56 dagen moet kunnen tonen. Bij moderne smart tacho type 2-kaarten kan dit normaal gesproken via de bestuurderskaart. Wanneer oudere kaarten of situaties met ontbrekende gegevens een rol spelen, kan aanvullende bewijsvoering nodig zijn. Denk aan eerder gedownloade data, print-outs of aanvullende administratie.
Voor het bedrijf betekent dit dat tachograafdata regelmatig moet worden gedownload, bewaard en teruggevonden. Ook moet duidelijk zijn wie verantwoordelijk is voor het controleren van de gegevens en wat er gebeurt wanneer er afwijkingen worden gevonden.
Wat betekent dit voor planning en administratie?
Voor planners verandert er veel. Een rit met een bestelwagen naar Duitsland, België of Frankrijk kan vanaf 1 juli 2026 onder andere verplichtingen hebben dan een nationale rit binnen Nederland. Het is daarom niet genoeg om alleen te weten waar een voertuig naartoe rijdt. Je moet ook weten of de rit internationaal is, of er cabotage plaatsvindt en of het voertuig onder een vrijstelling valt.
De planning bepaalt welk voertuig en welke chauffeur worden ingezet. De administratie moet vervolgens kunnen aantonen dat de rit correct is uitgevoerd en geregistreerd. Die twee werelden moeten goed op elkaar aansluiten.
Dat betekent dat bedrijven hun interne processen moeten nalopen. Wordt vooraf gecontroleerd of een voertuig tachograafplichtig is? Is duidelijk welke documenten de chauffeur bij zich moet hebben? En worden tachograafdata, vrachtbrieven en ritinformatie op één logische manier bewaard? Een TMS of driver-app kan helpen om ritinformatie, laad- en losmomenten, documenten en statusupdates overzichtelijk vast te leggen. Maar zo’n systeem blijft aanvullend. De wettelijke basis ligt bij de tachograaf, de juiste transportdocumenten en een sluitende administratie.
Cabotage blijft een belangrijk aandachtspunt
Wat is cabotage?
Cabotage is binnenlands vervoer in een ander land na een internationale rit. Een Nederlandse vervoerder die goederen lost in Duitsland en daarna een binnenlandse rit in Duitsland uitvoert, rijdt bijvoorbeeld cabotage.
Voor cabotage gelden specifieke Europese regels. ILT beschrijft dat een vervoerder in de lidstaat waar goederen volledig zijn gelost na een internationale rit maximaal drie cabotageritten mag uitvoeren. Die ritten moeten binnen zeven dagen plaatsvinden. Daarna mag hetzelfde voertuig vier dagen lang geen cabotageritten uitvoeren in het land waar de cabotageritten zijn gereden. Dit heet de cooling-offperiode.
Er is ook een tweede situatie. Wanneer een vervoerder een lidstaat leeg binnenkomt, mag hij in die lidstaat één cabotagerit uitvoeren. Die rit moet binnen drie dagen zijn uitgevoerd. Ook daarna geldt een cooling-offperiode van vier dagen in het land waar de cabotagerit is gereden.
Voor vervoerders binnen de Benelux geldt een belangrijke nuance. Door het Benelux-verdrag gelden voor vervoerders uit België, Nederland en Luxemburg onder voorwaarden geen cabotagebeperkingen binnen de Benelux. ILT vermeldt dat voor deze groep ook geen cooling-offperiode van vier dagen geldt binnen de Benelux. Let wel: dit betekent niet dat alle administratieve verplichtingen vervallen. ILT wijst er bijvoorbeeld op dat het Benelux-verdrag geen vrijstelling biedt voor registratie van cabotagevervoer in verband met de detacheringsrichtlijn in het IMI-systeem.
De slimme tachograaf type 2 maakt controle op cabotage eenvoudiger, omdat grenspassages en voertuigbewegingen beter kunnen worden vastgesteld. Daardoor wordt het belangrijker dat cabotageadministratie, tachograafdata en vrachtbrieven met elkaar kloppen.
Wat betekent dit voor lichte bedrijfsvoertuigen?
Voor bedrijven met lichte bedrijfsvoertuigen is dit waarschijnlijk de grootste verandering. Bestelbussen en lichte combinaties werden in veel organisaties flexibeler ingezet dan vrachtwagens. De administratie was daardoor vaak minder formeel ingericht.
Vanaf 1 juli 2026 kan dat bij internationaal vervoer niet altijd meer. Wanneer een voertuig onder de tachograafplicht valt, gelden ook de verplichtingen die daarbij horen. Dat betekent correct gebruik van de tachograaf, gebruik van bestuurderskaarten, bewaarplicht van gegevens en beschikbaarheid bij controles.
Voor kleinere transportbedrijven kan dit extra impact hebben. Zij hebben vaak minder aparte compliancecapaciteit en zijn afhankelijker van de kennis van planners en chauffeurs. Juist voor deze bedrijven is het belangrijk om op tijd duidelijke afspraken te maken en processen vast te leggen.
Denk bijvoorbeeld aan vragen als:
- Welke voertuigen rijden internationaal?
- Welke voertuigen hebben een TMM van meer dan 2.500 kg?
- Welke ritten vallen onder cabotage?
- Welke voertuigen zijn mogelijk vrijgesteld?
- Zijn bestuurderskaarten en bedrijfskaarten op tijd aangevraagd?
- Wie downloadt en controleert de tachograafdata?
- Hoe worden afwijkingen vastgelegd en opgevolgd?
Door deze vragen vóór 1 juli 2026 te beantwoorden, voorkom je dat de nieuwe verplichting pas bij een controle zichtbaar wordt.
Veelvoorkomende risico’s
Een eerste risico is dat bedrijven te laat vaststellen welke voertuigen onder de nieuwe verplichting vallen. Daardoor kan installatie van de tachograaf, aanvraag van kaarten of aanpassing van processen onder tijdsdruk komen te staan. Rijksoverheid adviseert om op tijd een afspraak te maken bij een garage of werkplaats, omdat de verwachting is dat het druk wordt door de uitbreiding van de tachograafplicht.
Een tweede risico is onduidelijkheid bij chauffeurs. Als een chauffeur niet weet wanneer hij zijn bestuurderskaart moet gebruiken of welke activiteiten hij moet registreren, ontstaan er fouten in de tachograafdata. Zulke fouten kunnen later lastig te herstellen zijn.
Een derde risico is versnipperde administratie. Wanneer ritgegevens verspreid staan over losse systemen, papieren documenten, e-mails en berichtenapps, wordt het moeilijker om bij een controle snel een compleet dossier te tonen.
Ook inconsistentie is een aandachtspunt. Als tachograafdata, vrachtbrieven en ritregistraties elkaar tegenspreken, kan dat aanleiding zijn voor vervolgvragen of nader onderzoek. Zeker bij internationaal vervoer en cabotage is het belangrijk dat de ritadministratie een logisch en controleerbaar geheel vormt.
Wat kun je nu doen?
De belangrijkste stap is inventariseren. Maak een overzicht van alle voertuigen met een toegestane maximummassa van meer dan 2.500 kg die internationaal rijden of internationaal ingezet kunnen worden. Kijk daarbij ook naar combinaties met aanhanger of oplegger.
Controleer vervolgens per voertuig of de tachograafplicht vanaf 1 juli 2026 geldt. Kijk niet alleen naar gewicht, maar ook naar het type vervoer, de inzet van het voertuig en mogelijke vrijstellingen.
Plan daarna tijdig de installatie van de slimme tachograaf type 2 wanneer een voertuig onder de verplichting valt. Houd rekening met beschikbaarheid bij werkplaatsen en voorkom dat voertuigen rond de ingangsdatum niet inzetbaar zijn.
Zorg ook dat bestuurderskaarten en bedrijfskaarten op tijd zijn aangevraagd. Controleer of je organisatie tachograafdata kan downloaden, bewaren en terugvinden. Leg vast wie verantwoordelijk is voor deze taken.
Werk tot slot je interne instructies bij. Chauffeurs en planners moeten weten wanneer de tachograafplicht geldt, welke gegevens belangrijk zijn, hoe de tachograaf correct wordt gebruikt en wat er moet gebeuren bij afwijkingen.
Conclusie: bereid je op tijd voor op de tachograafplicht vanaf 1 juli 2026
De uitbreiding van de tachograafplicht per 1 juli 2026 is vooral belangrijk voor bedrijven die met lichte bedrijfsvoertuigen internationaal goederen vervoeren of cabotage uitvoeren. Voertuigen met een toegestane maximummassa van meer dan 2.500 kg kunnen vanaf die datum verplicht een slimme tachograaf type 2 nodig hebben.
De verandering draait dus niet alleen om techniek. Het gaat om grip op ritregistratie, rij- en rusttijden, cabotage, chauffeursinstructies en controleerbare transportdossiers.
Wie nu het wagenpark controleert, processen aanscherpt en chauffeurs goed informeert, voorkomt verrassingen bij controles. De slimme tachograaf type 2 wordt daarmee niet alleen een wettelijke verplichting, maar ook een aanleiding om de digitale basis van je transportadministratie beter op orde te brengen.
Bronnen en achtergrond
Ondernemersplein, “Slimme tachograaf type 2 verplicht voor voertuigen vanaf 2.500 kg”, over de verplichting vanaf 1 juli 2026, doelgroep, vrijstellingen en praktische acties.
https://ondernemersplein.overheid.nl/wetswijzigingen/tachograaf-smt2-verplicht-boven-2500-kg/Europese Commissie, “Tachograph”, over de functie van de tachograaf, rij- en rusttijdenregistratie en de uitbreiding naar lichte bedrijfsvoertuigen tussen 2,5 en 3,5 ton.
https://transport.ec.europa.eu/transport-modes/road/tachograph_enInspectie Leefomgeving en Transport, “Slimme tachograaf”, over de werking van de slimme tachograaf, controle op afstand via DSRC en gegevens die wel en niet op afstand worden uitgelezen.
https://www.ilent.nl/onderwerpen/goederenvervoer-over-de-weg/digitale-tachograaf/slimme-tachograafInspectie Leefomgeving en Transport, “Cabotage”, over cabotageregels, vrachtbrieven, maximaal drie cabotageritten binnen zeven dagen en de cooling-offperiode van vier dagen.
https://www.ilent.nl/onderwerpen/goederenvervoer-over-de-weg/cabotageIRU, “CMR”, over CMR, eCMR en de ontwikkeling van digitale vrachtbrieven in internationaal wegvervoer.
https://www.iru.org/what-we-do/facilitating-trade-and-transit/cmr