Emissiedata
Emissiedata als toegangsticket: wat CSRD concreet vraagt van logistieke dienstverleners
Ergens in de eerste helft van 2024 begon er iets te veranderen. Inkoopmanagers en duurzaamheidscoördinatoren bij grote verladers stuurden e-mails naar hun vaste transporteurs met vragen die ze eerder niet stelden: hoeveel CO2 heeft het transport van onze goederen uitgestoten? Per zending of per jaar? Op welke methode is dat gebaseerd?
Voor logistiek directeuren en KAM managers die gewend waren aan gesprekken over prijs, levertijd en beschikbaarheid, kwamen deze vragen onverwacht. Maar het zijn geen losse gevallen. Ze komen direct voort uit de Corporate Sustainability Reporting Directive, de CSRD, die voor de grootste Europese bedrijven met verslagjaar 2024 is ingegaan. Ook voor logistieke dienstverleners die zelf niet hoeven te rapporteren verandert er veel. Zij leveren namelijk de data voor een verplicht onderdeel van de rapportages van hun klanten.
Hoe de CSRD doorwerkt naar logistieke toeleveranciers
De CSRD is de opvolger van de Non Financial Reporting Directive en verplicht grote Europese bedrijven om uitgebreid te rapporteren over hun impact op milieu, mens en bestuur. Voor verslagjaar 2024 geldt dit voor bedrijven met meer dan 500 medewerkers die al onder de oude richtlijn vielen. In 2025 volgen bedrijven met meer dan 250 medewerkers of een jaaromzet boven de 40 miljoen euro. De eisen staan in de European Sustainability Reporting Standards, de ESRS. De standaard ESRS E1 gaat specifiek over klimaat en verplicht bedrijven om hun scope 1, scope 2 en scope 3 emissies in kaart te brengen.
Scope 3 is het onderdeel dat logistieke dienstverleners direct raakt. Dit zijn indirecte emissies in de keten van een bedrijf, maar buiten de eigen controle. Scope 3 bestaat uit vijftien categorieën. Categorie 4, upstream transport en distributie, gaat over emissies die ontstaan bij het vervoer van goederen door externe partijen. Voor een verlader die werkt met een transporteur zijn dat dus de emissies van die transporteur. De verlader moet deze rapporteren en heeft daarvoor data nodig van de dienstverlener. Zo zit de keten in elkaar.
Voor de CSRD was duurzaamheidsrapportage vaak vrijwillig of beperkt. Scope 3 werd vaak geschat of zelfs weggelaten. Dat is nu niet meer mogelijk. ESRS E1 verplicht dat scope 3 emissies worden onderbouwd met een duidelijke methode en niet met een grove schatting.
Wat ESRS E1 concreet vraagt en wat dat betekent voor transporteurs
Veel logistieke dienstverleners denken dat de CSRD niet voor hen geldt omdat zij zelf niet hoeven te rapporteren. Dat klopt formeel, maar in de praktijk zijn ze wel onderdeel van de rapportage van hun klanten. En die klanten stellen steeds hogere eisen.
Verplichte rekenmethodes voor scope 3 emissies
ESRS E1 vraagt dat scope 3 emissies worden berekend met een erkende methode. In transport zijn dat vooral het GLEC Framework en de Europese norm EN 16258. Het GLEC Framework wordt wereldwijd gebruikt en berekent emissies op basis van data zoals afstand, belading, voertuigtype en brandstof. EN 16258 legt vast hoe energieverbruik en uitstoot berekend moeten worden bij transport.
Welke data transporteurs moeten aanleveren
Voor transporteurs betekent dit dat een totaaloverzicht van dieselverbruik per jaar niet genoeg is. Verladers hebben data nodig per rit, route of zending, of in elk geval per klant of productstroom. Een verlader die zijn uitstoot per product of regio wil berekenen, kan niets met een totaalcijfer dat niet verder is uit te splitsen. De transporteur moet dus data leveren die direct gebruikt kan worden in de berekeningen van de klant.
Het gaat hierbij om concrete gegevens zoals brandstofverbruik per voertuig of rit, voertuigtype en emissienorm, belading in gewicht of volume, afgelegde afstand en type brandstof. Ook alternatieve aandrijving moet worden meegenomen. Met deze gegevens kan een uitstootberekening worden gemaakt volgens GLEC of EN 16258 die standhoudt bij controle.
Waar het in de praktijk misgaat
Bij veel middelgrote transporteurs zit het probleem niet in het ontbreken van data, maar in de manier waarop die data is opgeslagen. Informatie zit verspreid over systemen zoals rittenadministratie, tankpassen, planningssoftware en wagenparkbeheer. De data is er wel, maar niet gekoppeld en niet bruikbaar voor rapportage. Dat is waar het nu misgaat.
Ook opslagbedrijven krijgen hiermee te maken. Scope 3 categorie 4 gaat niet alleen over transport, maar ook over opslag en distributie. Verladers vragen steeds vaker naar energiegebruik van magazijnen, heftrucks, koeling en verlichting. Veel opslagbedrijven hebben dit nog niet goed vastgelegd.
Gevolgen voor logistieke dienstverleners in de komende twaalf maanden
De druk op logistieke dienstverleners neemt de komende tijd verder toe. In 2025 vallen meer bedrijven onder de CSRD, waardoor meer verladers data gaan opvragen. Daarnaast worden de eerste rapportages over 2024 gepubliceerd, wat zorgt voor meer aandacht en druk vanuit banken en investeerders om betere data te leveren.
Voor transporteurs zonder goede CO2 registratie zijn de risico’s duidelijk. Ze kunnen aanbestedingen of contracten verliezen als ze geen data kunnen leveren. Grote verladers nemen duurzaamheid steeds vaker mee in hun keuze voor leveranciers. Zonder data ben je een risico voor de klant, zowel operationeel als voor reputatie en regelgeving.
Een ander probleem is de extra werkdruk. Zonder systeem moet data handmatig worden verzameld en berekend per klant. Dit kost veel tijd en levert vaak wisselende resultaten op die lastig te verdedigen zijn bij controles. Op korte termijn is dit nog te doen, maar niet als het aantal aanvragen groeit.
Er is wel onzekerheid. In Europa wordt gesproken over aanpassingen van de CSRD. Het is nog niet duidelijk wat er precies verandert. Maar één ding is duidelijk: klanten blijven data vragen, ook als de regels veranderen.
Wat je nu kunt doen voor jouw logistieke operatie
Op korte termijn, in de komende drie maanden, is het belangrijk om te kijken wat er al is. Welke data wordt nu al vastgelegd in systemen zoals rittenadministratie, wagenparkbeheer en tankpassen? Hoe gedetailleerd is die data? Is brandstofverbruik te koppelen aan voertuigen en ritten? Deze inventarisatie hoeft niet ingewikkeld te zijn, maar moet duidelijk maken waar de gaten zitten.
Het is ook slim om vragen van klanten centraal bij te houden. Welke klanten vragen om data, wat vragen ze precies en in welk format? Dit helpt om te zien wat het belangrijkst is en waar je moet beginnen.
Op middellange termijn, drie tot twaalf maanden, is het nodig om een vast proces op te zetten voor emissiedata. Kies een standaard zoals GLEC of EN 16258 en leg vast hoe je rekent. Kijk daarna of bestaande systemen aangepast kunnen worden. Kun je brandstofverbruik per rit opslaan? Kun je voertuigen koppelen aan emissiegegevens?
Daarnaast is kennis belangrijk. Medewerkers die met klanten praten moeten begrijpen wat scope 3 is en wat er gevraagd wordt. Zo voorkom je misverstanden en verkeerde verwachtingen.
Conclusie: wat CSRD betekent voor logistieke dienstverleners en hun emissiedata
De vraag is wat een logistieke dienstverlener moet bijhouden om te voldoen aan de datavraag van klanten door de CSRD. Het antwoord is een duidelijke set van gegevens zoals brandstofverbruik per voertuig en rit, belading, afstand, voertuigtype en brandstofsoort. Deze moeten gekoppeld zijn aan klanten en zendingen en berekend worden volgens een erkende methode zoals het GLEC Framework of EN 16258. Dit is haalbaar, maar vraagt om een bewuste keuze om dit structureel in te richten.
Wat belangrijk blijft om te volgen, zijn de ontwikkelingen rondom de CSRD en hoe verladers duurzaamheid meenemen in hun contractkeuzes. Dat laatste gebeurt nu al en staat los van de wetgeving. Voor logistieke dienstverleners die nu starten, is dit niet alleen een verplichting maar ook een voorwaarde om mee te blijven doen in de markt.
Bronnen en achtergrond
- Europese Commissie CSRD
https://finance.ec.europa.eu/financial-markets/company-reporting-and-auditing/company-reporting/corporate-sustainability-reporting_en - RVO CSRD
https://www.rvo.nl/onderwerpen/csrd - ESRS E1 standaard
https://www.efrag.org/sites/default/files/media/document/2024-08/ESRS%20E1%20Delegated-act-2023-5303-annex-1_en.pdf - GLEC Framework
https://www.smartfreightcentre.org/en/our-programs/emissions-accounting/global-logistics-emissions-council/calculate-report-glec-framework/ - GLEC Framework v3
https://smart-freight-centre-media.s3.amazonaws.com/documents/GLEC_FRAMEWORK_v3_UPDATED_13_12_23.pdf - EN 16258 norm
https://www.nen.nl/nen-en-16258-2012-en-178234 - EU Omnibus pakket
Omnibus package - Stop the clock mechanisme
Simplification: Council gives final green light on the ‘Stop-the-clock’ mechanism to boost EU competitiveness and provide legal certainty to businesses