Logistieke control tower
Wat is een Control Tower in de logistiek en wanneer voegt het operationele waarde toe?
Wie verschillende transportstromen, warehouses, vervoerders en klanten tegelijk moet aansturen, krijgt al snel te maken met versnipperde informatie. Een transportstatus staat in het TMS, voorraadgegevens in het WMS, voertuigdata in een Freight Forwarding Systeem en aanvullende informatie komt binnen via portals, e-mail of Excel.
Een Control Tower in de logistiek brengt die informatie samen en maakt zichtbaar wat er in de operatie gebeurt. Het doel is niet om nóg een dashboard toe te voegen, maar om afwijkingen sneller te signaleren, de impact ervan te beoordelen en gerichter bij te sturen.
Dat maakt een logistieke Control Tower vooral interessant voor organisaties waarbij processen meerdere systemen, vestigingen, vervoerders of modaliteiten overstijgen.
Snelle Navigatie:
Medeoprichter en directeur van Adaption, expert in logistieke software en procesdigitalisering
Wat is een Control Tower in de logistiek?
Een logistieke Control Tower is een centrale digitale omgeving waarin operationele gegevens uit verschillende onderdelen van de logistieke keten worden samengebracht, geanalyseerd en gepresenteerd.
Daarmee ontstaat een actueel beeld van bedrijfsprocessen op basis van gegevens uit verschillende informatiesystemen. Dat inzicht kan vervolgens worden gebruikt om samenwerking in de keten te verbeteren en operationele beslissingen beter te onderbouwen.
Een supply chain control tower gaat vaak nog een stap verder en kijkt niet alleen naar transport. Ook voorraden, orders, leveranciers, productie, magazijnen en andere ketenprocessen kunnen onderdeel zijn van het overzicht. De nadruk ligt daarbij op end-to-end zichtbaarheid, het herkennen van uitzonderingen en het ondersteunen van besluitvorming.
Wat doet een logistieke Control Tower?
De precieze functionaliteit verschilt per organisatie, maar in de praktijk zijn vier functies belangrijk.
1. Realtime zichtbaarheid over logistieke processen
De eerste functie is het creëren van één actueel beeld van de operatie. Denk bijvoorbeeld aan:
- openstaande transportorders;
- geplande en werkelijke laad- en lostijden;
- actuele voertuigposities;
- voorraad en orderstatus;
- verwachte aankomsttijden;
- vertragingen;
- beschikbare capaciteit;
- prestaties van vervoerders;
- informatie over verschillende transportmodaliteiten.
Zonder Control Tower bevindt deze informatie zich vaak in afzonderlijke systemen. Planners moeten dan zelf verbanden leggen tussen het TMS, WMS, Freight Forwarding Software, ERP en informatie van externe partijen.
Een Control Tower brengt deze gegevens bij elkaar en toont ze in de context van het volledige logistieke proces.
2. Uitzonderingsmanagement
Alleen zichtbaarheid is niet voldoende. Een scherm waarop honderden ritten staan, helpt een planner nauwelijks als niet duidelijk is welke vijf ritten aandacht nodig hebben. Daarom speelt exception management, of uitzonderingsmanagement, een centrale rol. Het systeem signaleert situaties die afwijken van vooraf ingestelde voorwaarden. Bijvoorbeeld:
- een vrachtwagen dreigt te laat te arriveren;
- een order is nog niet geladen terwijl de vertrektijd nadert;
- de voorraad voor een geplande levering is onvoldoende;
- de temperatuur van een lading wijkt af;
- een vervoerder presteert onder de afgesproken KPI.
Bij uitzonderingsmanagement gaat het niet alleen om het herkennen van een afwijking. Ook de oorzaak, de mogelijke impact en de prioriteit van het probleem moeten duidelijk worden, zodat medewerkers weten welke situatie als eerste actie vereist. De Control Tower verandert daarmee van een passief dashboard in een operationeel hulpmiddel.
3. KPI-monitoring over systemen en modaliteiten heen
Een logistieke organisatie kan verschillende KPI’s in één Control Tower volgen. Voorbeelden zijn:
- on-time delivery;
- on-time pickup;
- gemiddelde vertraging;
- doorlooptijd;
- beladingsgraad;
- transportkosten per zending;
- wachttijd bij laad- en loslocaties;
- aantal operationele uitzonderingen;
- voorraadbeschikbaarheid;
- performance per vervoerder, klant, locatie of modaliteit.
Het voordeel zit vooral in het combineren van gegevens. Een TMS kan bijvoorbeeld aantonen dat een levering te laat is aangekomen. Door transportdata te combineren met warehousegegevens kan zichtbaar worden dat de vertraging eigenlijk ontstond doordat de vracht twee uur te laat gereedstond in het magazijn. Dat maakt KPI-monitoring bruikbaarder voor procesverbetering.
Is een Control Tower hetzelfde als een TMS of WMS?
Nee. Een Control Tower vervangt een Transport Management System (TMS), Warehouse Management System (WMS) of Freight Forwarding Software normaal gesproken niet.
Deze systemen hebben ieder een eigen operationele functie: Een TMS ondersteunt transportplanning en transportuitvoering. Een WMS bestuurt magazijnprocessen en voorraadbewegingen. Een Freight Management systeem richt zich onder andere op voertuigen, chauffeurs en vlootinformatie.
De Control Tower bevindt zich als het ware boven deze processen. Het combineert informatie uit meerdere bronnen om een breder beeld te geven. Een planner kan daardoor vanuit één omgeving zien dat een order gereedstaat in het WMS, welke rit ervoor gepland is in het TMS en waar het betreffende voertuig zich bevindt volgens het FMS. Die koppeling tussen systemen is juist een van de belangrijkste redenen om een Control Tower te gebruiken.
Wanneer voegt een Control Tower operationele waarde toe?
Een Control Tower is vooral interessant wanneer de complexiteit van de operatie groter wordt dan wat medewerkers met losse systemen en handmatige controles efficiënt kunnen overzien.
Veel verschillende logistieke stromen
Een organisatie met enkele tientallen relatief voorspelbare ritten per dag heeft niet automatisch een Control Tower nodig. Dat verandert wanneer honderden orders, meerdere locaties, vervoerders, klanten en transportvormen door elkaar lopen. De hoeveelheid onderlinge afhankelijkheden neemt dan snel toe.
Multimodaal transport
Bij multimodaal transport kan een zending bijvoorbeeld achtereenvolgens per truck, binnenvaartschip, spoor en zeevaart worden vervoerd. Een vertraging in één traject beïnvloedt de volgende stap. De operationele vraag is daarom niet alleen waar de goederen zich bevinden, maar ook:
Welke volgende processen worden geraakt door deze vertraging?
Juist daarvoor kan centrale zichtbaarheid waarde toevoegen.
Expeditie en logistieke dienstverlening
Expediteurs werken vaak met verschillende vervoerders, klanten, terminals en buitenlandse partners. Veel informatie komt daardoor van buiten de eigen organisatie. Een Control Tower kan deze informatiestromen centraliseren en planners helpen zich te concentreren op zendingen die daadwerkelijk aandacht nodig hebben.
Bulkgoederen en complexe transportplanning
Ook bij bulktransport kan de samenhang tussen volumes, capaciteit, laadlocaties, voorraden en aflevermomenten groot zijn. Een verstoring bij één locatie kan direct invloed hebben op volgende ritten en beschikbare voertuigen. Door dergelijke afhankelijkheden centraal zichtbaar te maken, kan eerder worden bijgestuurd.
Productiebedrijven en verladers
Voor een verlader is transport vaak onderdeel van een groter proces. Een vertraagde grondstoflevering kan bijvoorbeeld productie stilleggen. Een vertraagd gereed product kan gevolgen hebben voor een distributiecentrum of klant. Daarom kan een supply chain control tower hier verder kijken dan alleen de transportprestatie.
Welke data heeft een Control Tower nodig?
Een Control Tower kan alleen goede informatie leveren wanneer de benodigde data beschikbaar en betrouwbaar is. Datakwaliteit bepaalt in hoge mate hoe bruikbaar het centrale overzicht en de bijbehorende signaleringen zijn. Veelgebruikte databronnen zijn:
- TMS-, WMS-, ERP-, en FMS-data;
- GPS-posities;
- orderinformatie;
- voorraadgegevens;
- vervoerdersportalen;
- ETA-informatie;
- terminal- en haveninformatie;
- IoT- en sensordata;
- klant- en leveranciersdata.
Niet iedere bron hoeft daadwerkelijk realtime te zijn. Voor een actuele voertuigpositie kan realtime data relevant zijn, terwijl een maandelijkse vervoerdersscore met periodieke gegevens kan worden berekend. Belangrijker is dat de frequentie van de data aansluit op de beslissing die ermee moet worden genomen.
Voor het delen van logistieke gebeurtenissen tussen verschillende systemen bestaan daarnaast standaarden zoals GS1 EPCIS. Deze standaard is specifiek ontwikkeld om gebeurtenissen rondom onder andere locatie, status en beweging van objecten tussen verschillende applicaties en organisaties uit te wisselen.
Wanneer een Control Tower implementeren?
Een bruikbare vraag is niet: Hebben we genoeg transportvolume voor een Control Tower? Een betere vraag is:
Kost het onze organisatie structureel te veel tijd om te bepalen wat er gebeurt, waar problemen ontstaan en welke actie prioriteit heeft?
Signalen dat een Control Tower relevant kan worden zijn bijvoorbeeld veel handmatige statuscontroles, meerdere niet-gekoppelde systemen, veel operationele uitzonderingen, multimodale transportstromen en afhankelijkheid van veel externe partijen.
Ook de behoefte aan ketenbrede KPI’s kan aanleiding zijn. Wanneer managementinformatie telkens handmatig uit verschillende systemen moet worden samengesteld, ontbreekt meestal een gedeeld operationeel beeld. De omvang van het bedrijf is daarom minder bepalend dan de complexiteit van de operatie en de hoeveelheid relevante databronnen.
Conclusie: de waarde van een Control Tower in de logistiek
Een Control Tower in de logistiek creëert een centraal operationeel beeld over systemen, processen en vaak ook verschillende ketenpartners heen. Realtime zichtbaarheid is daarbij slechts het begin.
De grootste toegevoegde waarde ontstaat wanneer een Control Tower automatisch afwijkingen herkent, de gevolgen daarvan inzichtelijk maakt en medewerkers helpt bepalen welke situatie als eerste aandacht nodig heeft.
Voor organisaties met eenvoudige en goed overzichtelijke logistieke processen is zo’n extra laag niet altijd noodzakelijk. Naarmate het aantal transportstromen, systemen, locaties, modaliteiten en betrokken partijen toeneemt, wordt centrale zichtbaarheid echter steeds relevanter.
Een succesvolle Control Tower begint daarom niet bij een dashboard. De basis bestaat uit betrouwbare data, goede systeemintegraties, duidelijke KPI’s en afspraken over wat er moet gebeuren wanneer een uitzondering wordt geconstateerd.
Bronnen en achtergrond
- Topsector Logistiek, Control Towers
https://resultatenboek2023.topsectorlogistiek.nl/control-towers/ - IBM, What is a Supply Chain Control Tower?
https://www.ibm.com/think/topics/control-towers - SAP Nederland, Supply Chain Control Towers
https://www.sap.com/netherlands/resources/supply-chain-control-tower - SAP, Supply Chain Visibility
https://www.sap.com/products/scm/integrated-business-planning/features/supply-chain-visibility.html - GS1, EPCIS & CBV
https://www.gs1.org/standards/epcis - GS1, EPCIS and CBV Implementation Guideline
https://www.gs1.org/standards/epcis-and-cbv-implementation-guideline/current-standard