AGF Export
BTOM en de AGF export naar VK: knelpunten Q1 2026 en de impact op je logistieke operatie
De NVWA en GreenportNL hebben in het eerste kwartaal van 2026 officieel gemeld dat er blijvende problemen zijn in de AGF exportketen naar het Verenigd Koninkrijk. Het gaat niet om kleine storingen in een nieuw systeem, maar om vaste knelpunten in documenten, fytosanitaire certificaten en de verwerking bij Britse grensposten. Nu het Border Target Operating Model volledig geldt, merken Nederlandse exporteurs en logistieke partijen dit duidelijk. Wie met verse producten naar het VK werkt, zoals tomaten, komkommers of aardbeien, ziet dat een zending die vroeger eenvoudig de oversteek maakte, nu veel meer administratie vraagt. De belangrijkste vraag voor logistiek planners en expediteurs is niet meer of er aanpassingen nodig zijn, maar hoe die er in de praktijk uitzien.
Van uitstel naar volledige grenscontrole
Na het vertrek van het VK uit de Europese Unie was er lange tijd onduidelijkheid over grenscontroles voor landbouw en voedsel. In het begin werkte dat in het voordeel van exporteurs. Het VK stelde controles meerdere keren uit, waardoor de impact beperkt bleef. Het Border Target Operating Model,
het systeem voor nieuwe grenscontroles, is stap voor stap ingevoerd in 2024 en 2025. Voor AGF producten betekende dit steeds meer verplichtingen. Nu het systeem volledig werkt, zijn de totale gevolgen pas echt merkbaar.
Het BTOM is geen simpele administratie. Het is een uitgebreid systeem met veel eisen voor documenten. Voor bijna alle AGF producten uit de EU is een fytosanitair certificaat nodig bij invoer in het VK. Dit certificaat komt van de NVWA en bevestigt dat de producten voldoen aan de eisen van het VK. Wat het lastig maakt, is dat het VK eigen regels kan hebben die afwijken van de EU. Dat gebeurt nu nog beperkt, maar de verwachting is dat dit verschil groter wordt. Daardoor neemt de complexiteit verder toe.
Waar het in de praktijk mis gaat bij AGF export
Timing van certificering
Het grootste probleem zit in de timing van de NVWA certificering. Een certificaat kan pas worden afgegeven na inspectie. Die inspectie gebeurt als het product klaar is voor export. Bij verse producten is er weinig tijd tussen gereed melden en vertrek. De NVWA heeft beperkte capaciteit en werkt met aanvragen die op tijd binnen moeten zijn.
Voor exporteurs die gewend zijn aan snelle levertijden is dit een blijvend probleem. Als een certificaat een dag later komt, kan dat direct leiden tot kwaliteitsverlies of zelfs verlies van product.
Afhankelijkheid in de keten
Daarnaast gaat het niet alleen om de NVWA en de exporteur. Ook de Britse importeur en de grensautoriteiten spelen een rol. Onder het BTOM moet vooraf een melding worden gedaan in het Britse IPAFFS systeem. Dit moet gebeuren door of namens de Britse importeur.
In de praktijk betekent dit dat een Nederlandse expediteur afhankelijk is van de snelheid van de partner in het VK. Als de melding te laat is, wordt de zending bij aankomst tegengehouden of vertraagd. Bij een vracht met verse producten zorgt elke extra wachttijd direct voor kwaliteitsverlies.
Capaciteit bij de grens
De verwerking bij Britse grensposten is het derde probleem. Nu het systeem volledig werkt, worden meer zendingen gecontroleerd. De grensposten moeten genoeg capaciteit hebben om vracht te verwerken. In Q1 2026 melden exporteurs wachttijden van enkele uren tot een halve dag. Voor gekoelde producten is dit een serieus probleem. Het zorgt voor extra belasting van koeling, kans op vochtproblemen en latere levering bij de klant. Dat kan gevolgen hebben voor acceptatie door retailers.
Verschillende productregels
De situatie wordt nog lastiger doordat niet alle producten hetzelfde zijn. Het VK werkt met risicocategorieën. Producten vallen in hoog, middel of laag risico. De controles verschillen per categorie. Voor expediteurs met een breed assortiment betekent dit dat ze per product de juiste regels moeten kennen. Een fout of ontbrekend document bij één product kan de hele zending vertragen.
Verschillen in kennis
Een ander probleem is verschil in kennis binnen de keten. Telers, handelaren, exporteurs en transporteurs hebben niet altijd dezelfde kennis van de regels. Daardoor neemt de expediteur vaak extra taken op zich.Logistieke bedrijven die veel naar het VK rijden, hebben hun processen al aangepast. Ze controleren documenten eerder op de dag, werken met vaste contactpersonen in het VK en plannen extra tijd in voor vertragingen.
Gevolgen van BTOM voor de komende twaalf maanden
De gevolgen zijn duidelijk. Meer administratie per zending, langere doorlooptijden en meer kans op vertraging. Dit verhoogt de kosten van export naar het VK. Denk aan extra administratie, langere koeling en risico op verlies van producten. Dit komt bovenop andere factoren zoals wisselkoersen en een zwakker Brits pond.
Voor kleinere exporteurs is dit extra lastig. Zij hebben minder capaciteit om administratie zelf te doen en zijn afhankelijk van externe partijen. Het is daarom verstandig te werken met een logistiek partner die ervaring heeft met het VK en de regels goed kent.
Voor grotere exporteurs met vaste contracten ligt de uitdaging anders. Zij moeten niet alleen losse zendingen goed regelen, maar ook de hele keten betrouwbaar houden. Retailers accepteren geen structurele vertraging. Dit vraagt om investeringen in processen, documentatie en samenwerking met Britse partners.
Er is ook onzekerheid over de toekomst van het BTOM. Het VK kan zijn regels verder aanpassen en laten afwijken van de EU. Dit kan de complexiteit verder vergroten. Hoe snel dit gebeurt, is nog niet duidelijk, maar het is iets om rekening mee te houden.
Wat kun je nu doen als exporteur
Op korte termijn, de komende drie maanden, is het belangrijk om je eigen processen goed te bekijken. Breng in kaart waar de problemen zitten in je documentatie. Kijk per product welke regels gelden en of dit goed gaat. Bepaal waar vertraging ontstaat, bij de NVWA aanvraag, bij de melding in het VK of bij de grens. Pas je planning daarop aan.
Controleer documenten eerder en maak duidelijke afspraken met je Britse partners over wie de melding doet en wanneer.
Zorg ook dat aanvragen bij de NVWA op tijd worden ingediend. Dit lijkt logisch, maar gebeurt nog niet altijd. Leg intern vast wie hiervoor verantwoordelijk is en welke deadlines gelden. Maak dit ook duidelijk voor telers en handelaren.
Op middellange termijn, drie tot twaalf maanden, is kennis belangrijk. De regels blijven veranderen. Volg informatie van de NVWA en GreenportNL actief. Overweeg om binnen je organisatie iemand verantwoordelijk te maken voor deze updates. Werk ook aan een goede relatie met Britse partners. Duidelijke communicatie en afspraken leveren bij elke zending voordeel op.
Conclusie: BTOM maakt AGF export naar het VK blijvend complexer
De kernvraag is of de problemen tijdelijk zijn of blijvend. Op basis van de rapporten van de NVWA en GreenportNL en de opzet van het BTOM is het duidelijk dat ze blijvend zijn. Het systeem is geen tijdelijk ongemak, maar een nieuwe realiteit die aanpassing vraagt van exporteurs en logistieke bedrijven.
De combinatie van certificaten, meldingen en controles maakt export naar het VK duidelijk complexer dan binnen de EU. Dit is bekend in de sector, maar nog niet overal volledig verwerkt in processen en planning.
Wat belangrijk blijft om te volgen, is de verdere ontwikkeling van Britse regels en de capaciteit bij grensposten. Wie dit actief volgt via de NVWA en GreenportNL voorkomt verrassingen en blijft concurrerend op de Britse markt.
Bronnen en achtergrond
- GOV.UK , Border Target Operating Model
https://www.gov.uk/government/publications/border-target-operating-model-information-leaflets-for-businesses
GOV.UK , Final Border Target Operating Model (PDF)
https://assets.publishing.service.gov.uk/media/67079d6492bb81fcdbe7b619/Final_Border_Target_Operating_Model.pdfUK Plant Health Information Portal
https://planthealthportal.defra.gov.uk/trade/imports/imports-from-the-eu/import-requirements/GOV.UK , IPAFFS systeem
https://www.gov.uk/guidance/import-of-products-animals-food-and-feed-systemNVWA, Export naar VK (planten en AGF)
https://www.nvwa.nl/onderwerpen/plant/export-planten-groenten-fruit-plantaardige-producten/naar-vkNVWA, Exporteisen groente en fruit VK
https://www.nvwa.nl/documenten/fytosanitair/landeneisen/groente-en-fruit/verenigd-koninkrijk-groente-en-fruit-exporteisenRVO, Exportregels VK certificeringen
https://www.rvo.nl/onderwerpen/landen-en-gebieden/verenigd-koninkrijk/exportregels-producteisen/certificeringenNVWA, Uitstel fytosanitaire eisen
https://www.nvwa.nl/actueel/nieuws/2025/06/03/fytosanitaire-eisen-en-verplichtingen-bij-export-groenten-en-fruit-naar-vk-voorlopig-uitgesteldevofenedex, uitstel exporteisen
https://www.evofenedex.nl/actualiteiten/invoering-fytosanitaire-exporteisen-groente-en-fruit-vk-opnieuw-uitgesteld